Skýringamynd af hásinasliti.
Trausti Már Valgeirsson sjúkraþjálfari er genginn í lið með Fótbolta.net og ætlar að svara fyrirspurnum lesenda um algeng meiðsli í fótboltanum og útskýrir málið hér á Fótbolta.net. Trausti fjallar í dag um hásinarmeiðsli sem eru þekkjast meðal fótboltamanna.
Öllum er frjálst að senda Trausta fyrirspurnir og á hverjum mánudegi svarar hann einni slíkri. Sendið fyrirspurnir á netfangið: [email protected].
Öllum er frjálst að senda Trausta fyrirspurnir og á hverjum mánudegi svarar hann einni slíkri. Sendið fyrirspurnir á netfangið: [email protected].
Hásinin (Tendo calcaneus eða Achilles tendon) er þykkasta og sterkasta sin í líkamans. Þríhöfðavöðvi kálfa (m.triceps surae) sem samanstendur af tveimur vöðvum, kálfavöðva (m.gastrocnemius) og sólavöðva (m.soleus) sameinast í eini sin, hásininni sem hefur festu niður á hælbeinið (calcaneus).
Þessir vöðvar og hásinin spila mikilvægt hlutverk í fráspyrnu og hoppum og er sinin því viðkvæm fyrir ofálagi eða stöðugu enduteknu álagi eins og t.d. í hoppi og hlaupum. Algeng meiðsli eru bólgur í hásin (Achilles tendonitis) og tognanir eða rof í hásininni. Ég ætla að tala aðeins betur um rof í hásininni hér að neðan.
Íþróttamenn sem rífa hásinina eru yfirleitt þeir sem stunda einhverja tegund af boltaíþrótt þar mikið eru um stefnubreytingar og snerpu. Í einhverjum tilvikum hafa þeir sem slíta hásinina verið með verki í henni í einhvern tíma áður en hún rofnar en algengara er að hún rofni án fyrirvara og gerist það þá þar sem minnst blóðflæði er um hásinina sem er ca. 2 til 6 cm fyrir ofan festuna á hælbeininu.
Hásinaslit flokkast í tvennt: „Algjört rof“ eða „rof að hluta til“. Sá hópur sem er í mestri hættu á að rífa hásinina að fullu eru yfirleitt fyrrverandi íþróttamenn með meðal aldurinn um 40 ára, sem skella sér t.d. í fótbolta eftir að hafa verið frá sporti í einhvern tíma og slíta svo hásinina eftir snögga og kröftuga fráspyrnu eða skyndilegt stopp.
Þegar hásinin slitnar, lýsir það sér oft eins og einhver hafi „sparkað“ aftan í kálfann á viðkomandi og snýr hann sér þá oft við til þess að sjá hver það var sem sparkaði í hann. Viðkomandi getur hvorki gengið eðlilega eða gengið á táberginu eftir algjört rof.
Þegar þreifað er á hásininni eftir algjört rof getur verið eins og það vanti hluta af henni þar sem rofið átti sér stað. Allir íþróttamenn sem stunda sína íþrótt af kappi ættu að láta laga þetta með skurðaðgerð og stífri sjúkraþjálfun eins fljótt og mögulegt er, það getur tekið að a.m.k. 3 mánuði og komast aftur í sína íþrótt að fullu.
Við rof að hluta til eru meiri líkur á að þróa með sér krónískt verkja vandamál þar sem einkenni geta verið lítil og viðkomandi heldur áfram að stunda sína íþrótt af kappi. Á endanum fer íþróttamaðurinn að finna fyrir verkjum og stífleika í hásininni fyrir utan íþróttaiðkanir.
Verkurinn getur komið eftir upphitun og versnað eftir því sem líður á æfinguna en morgunstirðleiki og staðbundinn verkur í hásininni getur verið merki um rof að hluta til. Mikilvægt er að forðast að taka mikinn þunga á fótinn og hvíla í 2-4 vikur eða þar til verkurinn er farinn úr hásininni til þess að koma í veg fyrir krónískt ástand í henni.
Horfur eru yfirleitt góðar ef íþróttamaðurinn tekur einkenni alvarlega og hvílir, því ef vandamálið verður krónískt sem þarfnast skurðaðgerðar getur hann bókað að vera frá í 4 til 6 mánuði.
