---

Fram og aftur

Upp og niður
Það er ansi margt athyglisvert sem sjá má með því að rekja feril Ríkharðs Daðasonar. 17 vetra gamall spilaði hann sína fyrstu leiki í efstu deild hér heim með Fram og og núna 15 árum seinna er hann á ný kominn til uppeldisfélagsins.

Viðkomur hjá KR og nokkrum erlendum liðum á borð við því gríska Kalamata, hinum norsku Viking, Lillestrøm og Fredrikstad ásamt því að reyna fyrir sér hjá Stoke City í Englandi gera félagalista Ríkharðs upptalinn.

Segja má að Ríkharður hafi upplifað meirihlutann af því sem íslenskur atvinnumaður í knattspyrnu getur upplifað. Góða og slæma tíma, meiðsli, titla og jafnvel töluverða frægð ef út í það er farið. Gott er að líta á Ríkharð sem dæmi til að skyggnast inn í heim hins íslenska atvinnumanns og sjá hvernig lífið getur verið.

Fyrstu árin
Sitt fyrsta tímabil spilaði Ríkharður 13 leiki með sem teljast verður ansi gott miðað við leikmann sem er að stíga sín fyrstu skref í efstu deild. Árið eftir urðu Fram Íslandsmeistarar og spilaði þá Ríkharður alla leiki liðsins sumarið 1990, eða alls 18 leiki. Ríkharður ásamt hinum yngri mönnum liðsins þóttu standa sig með prýði og eiga góðan hluta af heiðrinum skilið eins og lesa má af orðum Víðis Sigurðssonar:

„En það sem sennilega gerði gæfumuninn hjá Fram var að ungu strákarnir fóru að láta að sér kveða. Steinar Guðgeirsson, Ríkharður Daðason og Anton Björn Magnússon tóku við stórum hlutverkum og skiluðu þeim með sóma. (Víðir Sigurðsson 1990:35)“

Ríkharður náði þó ekki að stimpla sig sem góðan markaskorara þrátt fyrir að hafa leikið alla tíð sem sóknarmaður fyrr en sumarið 1994 þegar hann skoraði 9 mörk í 16 leikjum. Sem dæmi má nefna að hann skoraði einungis 1 mark fyrsta sumarið og 5 mörk sumarið á eftir. Titillinn með Fram átti svo eftir að sýna sig að vera seinasti Íslandsmeistaratitil Fram enn þann dag í dag. Eftir að hafa orðið Íslandsmeistari með Fram fylgdu þrjú sumur á eftir þar sem hann skoraði aldrei meira en 4 mörk þrátt fyrir að hafa ávallt spilað að minnsta kosti 12 leiki á sumri.

Sumarið 1994 var þó töluvert betra en undanfararnir og átti Ríkharður heiðurinn að 9 mörkum í alls 16 leikjum. Árið sem tók við var þó ekki gott ár fyrir Ríkharð og Fram. Félagið féll úr efstu deild og Ríkharður skoraði einungis 5 mörk. Um áramótin lauk svo samningi Ríkharðs við Fram og ákvað hann að hverfa á braut og ganga til lisð við erkióvinina í KR.
Í Vesturbænum fann Ríkharður sig almennilega í fyrsta skipti og skoraði 14 mörk í 18 leikjum sumarsins. Með þessum árangri varð Ríkharður fyrsti markakóngur Vesturbæjarliðsliðsins í 28 ár. Þessa góða frammistaða vakti mikla hrifningu á meðal erlendra liða og hafði Ríkharður í höndunum boð frá einu belgísku 2. deildarliði og þremur sænskum úrvalsdeildarliðum eftir tímabilið.

Svo fór reyndar að Ríkharður beið og fluttist svo til Grikklands nokkrum mánuðum eftir að tímabilinu lauk, eða í Janúar 1997. Sú dvöl var þó styttri en áætlað og fluttist Ríkharður á ný í Vesturbæinn eftir að hafa spilað 10 leiki og einungis skorað 1 mark fyrir gríska liðið Kalamata. Næsta sumar í Vesturbænum var ágætt og skoraði Ríkharður 7 mörk í alls 16 leikjum. Hæfileikar hans fóru á ný að vekja áhuga erlendra liða og átti hann úr nokkrum tilboðum að velja, þó aðallega frá liðum á Norðurlöndunum.

Atvinnumennskan
Í sinni annarri tilraun sem atvinnumaður gerðist Ríkharður leikmaður hjá norska liðinu Viking frá Stavanger. Tímabilið 1998 var mjög gott fyrir Ríkharð og átti hann góðu gengi að fagna í þessum norska olíubæ.

„ Átti góðu gengi að fagna og var 5. markahæsti leikmaður deildarinnar, skoraði 16 mörk í 25 leikjum, Viking endaði í 4. sæti. Ríkharður lék 7 af landsleikjum ársins, alla EM-leikina sem fremsti maður, og skoraði 3 mörk, þar á meðal markið í jafnteflisleiknum við Frakka. (Víðir Sigurðsson 1998:147)“

Orðinn lykilleikmaður í íslenska landsliðinu og með því að skora gegn heimsmeisturum Frakka hér heima varð Ríkharður að góðu umtalsefni meðal flestra íslenskra knattspyrnuáhugamanna. Þetta fræga mark gegn Frökkum mætti án nokkurs vafa nefna sem eitt af hans stærstu augnablikum sem knattspyrnuleikmanns.

Á undirbúningstímabilinu fyrir næsta knattspyrnusumar meidddist Ríkharður á hné og átti það eftir að draga dilk á eftir sér. Forráðamenn Viking vildu ekki að hann spilaði með landsliðinu á æfingamóti á Spáni en hann var samt sem áður notaður. Ofkeyrður vildu þjálfararnir meina og kom hann meiddur aftur til Noregs. Er tímabilið hófst var Ríkharður meiddur og kom ekki við sögu fyrr en í sjöttu umferð mótsins. Hann spilaði þó alla leikina sem af var tímabilsins og skoraði 17 mörk og gerði hann að fjórða markahæsta leikmanni deildarinnar.

Þetta tímabil setti Ríkharður félagsmet hjá liðinu með því að skora í síðustu 9 leikjum liðsins. Mörg erlend lið frá hinum ýmsu löndum fóru að sýna honum áhuga og þóttu mikils til hans koma. Í desember 1999 samþykktu Viking boð uppá 80 milljónir frá þýska stórliðinu Hamburg SV. Stóð til að Ríkharður myndi ganga til liðs við þjóðverjana en læknar þýska liðsins höfnuðu hnjánum á Ríkharði og kom það í veg fyrir félagsskiptin. Þar missti Viking af gífurlegum fjárhæðum en héldu þó sínum besta sóknarmanni í það minnsta í einhverja stund. Í framhaldinu fór Ríkharður í aðgerð á hné í febrúar og var svo eftir það orðaður við ýmis félög og hafnaði samningum bæði frá Lokeren í Belgíu og Mönchengladbach í Þýskalandi.

Hann hélt sínum góða árángri í Noregi áfram og stóð sig vel með Viking, 15 mörk í 22 leikjum og í 2-4 sæti yfir markahæstu leikmenn tímabilsins. Á miðju tímabilinu var hálft ár eftir af samningum við Viking og gat hann því samið við önnur lið um að ganga til þeirra endurgjaldslaust er samningurinn væri útrunnin. Stoke City í Englandi varð fyrir valinu og vildu þeir fá hann til liðs við sig sem fyrst. Viking heimtuðu hinsvegar um 100 milljónir fyrir Ríkharð og spilaði hann því með Viking út tímabilið og hélt til Englands í nóvember. (Víðir Sigurðsson 2000:148)

Frá toppnum og niður
Þegar þarna var komið við sögu átti Ríkharður að vera á hátindi ferilsins og stefnan virtist einungis vera upp á við. Loksins kominn til Mekka knattspyrnunnar og ekki var margt sem virtist geta farið úrskeiðis. Byrjunin hjá Stoke var glæsileg, sigurmark í deildabikarnum gegn Barnsley einungis einum degi eftir komuna til Englands. Brátt fór þó að halla undan fæti og átti Ríkharður erfitt með að tryggja sér fast sæti í byrjunarliðinu. Guðjón Þórðarson þáverandi framkvæmdarstjóri Stoke sem sótti hann til liðsins hafði áður notað Ríkharð mikið með landsliðinu er hann var landsliðsþjálfari en virtist nú ekki hafa jafn mikla þörf fyrir hann.

Orðrómur um meint ósætti þeirra á milli var á tungum margra og jafnvel búist við því að Ríkharður myndi yfirgefa félagið innan skamms. Það gerðist þó ekki og náði Ríkharður að spila 28 leiki með Stoke og skoraði í þeim 6 mörk. Að tímabilinu loknu og þegar undirbúningstímabilið fór að hefjast fyrir það næsta kom í ljós að hnémeiðsli Ríkharðs virtust vera að endurtaka sig og þurfti hann því að gangast undir skurðaðgerð í ágúst 2001. Vandræðin virtust engan enda ætla að taka og þurfti aftur að skera hann upp einungis tveimur mánuðum síðar. Ríkharður var meiddur fram að áramótum en kom svo aftur og spilaði 11 leiki og skoraði í þeim 4 mörk.

Þá meiddist hann og bráðlega fóru af stað sögusagnir um að Stoke vildi losa sig við Ríkharð og virtist Ríkharður einnig vera tilbúinn til að yfirgefa félagið. Lillestrøm í Noregi sýndi áhuga en bráðlega kom í ljós að Stoke heimtaði um 30 milljonir íslenskra króna fyrir Ríkharð sem hafði verið meiddur í langan tíma og félagið hans gaf sterklega til kynna að hann væri ekki lengur í þeirra áætlunum.

Noregur á nýjan leik
Eftir nokkuð langar samningaviðræður varð niðurstaðan sú að Ríkharður færi til Noregs og Lillestrøm borgaði Stoke eftir því hve marga leiki hann spilaði fyrir félagið. Skömmu seinna kom í ljós að þetta fyrirkomulag átti eftir að koma sér illa fyrir alla aðila. Lillestrøm átti að borga 3,5 milljónir íslenskra króna er Ríkharður hafði spilað 10 leiki fyrir þeirra hönd.

Fyrsti leikur Ríkharðs fyrir Lillestrøm var tímabilið 2002 og kom í ljós að sama tímabil var síðasti leikurinn þar sem Ríkharður skoraði fyrir liðið. Eftir mikil meiðsli og samtals 9 leiki strandaði allt og kom í ljós að Lillestrøm tímdi ekki að láta Ríkharð spila tíunda leikinn. Ríkharður var þá staddur í varaliði Lillestrøm á sínu öðru tímabili hjá liðinu með enga von um að spila fleiri leiki fyrir liðið. Þar sem Lillestrøm höfðu lítið sem ekkert við Ríkharð að gera sóttust Fredrikstad eftir þjónustum hans. Fredrikstad þá staddir í fyrstu deildinni og voru að berjast um laust sæti í úrvalsdeildinni. Fredrikstad tóku þá við Ríkharði án þess að borga fyrir hann. Gerðu við hann samning út tímabilið með möguleika á árs framlengingu ef þeir myndu ná að vinna sér sæti í úrvalsdeildinni að ári.

Fredrikstad unnu sér sæti í úrvalsdeildinni og það í fyrsta skipti í 20 ár. Nú mátti búast við því að Ríkharður fengi loksins að njóta sín eftir lang meiðsla sögu en þá kom fram óvænt krafa þegar viðræður um nýjan samning hófust.

„ Ríkharður sagði í samtali við Morgunblaðið í dag að honum hafi boðist eins árs samningur en í honum var krafa um að hann flytti til Fredrikstað frá Osló þar sem hann býr núna. . (Haflidi Breiðfjörð; 11327)“

Þetta var augljóslega atriði sem Ríkharði og Fredrikstad náðu aldrei að sættast á og varð bráðlega ljóst í janúar 2004 að Ríkharður þyrfti að leita sér að nýju félagi. Afturkoman í norska boltann endaði með 9 leikjum fyrir Lillestrøm og öðrum 9 leikjum fyrir Fredrikstad. Enn á ný fóru menn að velta því fyrir sér hvert Ríkharður myndi fara í þetta skiptið og vissi enginn í hvaða landi hann myndi enda. Ekki virtist vera mikill áhugi á að fá til liðs við sig leikmann yfir þrítugt sem lengi hefði verið meiddur og stóðu tilboðin ekki í hrönnum fyrir Ríkharð. Danska liðið Frem var eitt af fáum erlendum liðum sem vildu fá hann. Liðið var í næstneðsta sæti dönsku deildarinnar og þótti Ríkharði það ekki spennandi kostur.

Aftur í heimahagana
Eins og margir leikmenn eiga til þá enda þeir oft í sínu heimalandi og oftar en ekki hjá liðinu þar sem þeir hafa verið áður. Á þessum tímapunkti barst Ríkharði einmitt tilbð frá báðum fyrrverandi félögum sínum á Íslandi, Fram og KR. Búist var við því að KR stæði að betra fjárhagslegu tilboði en allt kom fyrir ekki og samþykkti Rikharður tilboð Fram. Þriðjudaginn 3. febrúar skrifaði Ríkharður undir tveggja ára samning og spilar hann því á Íslandi í fyrsta skipti í 7 ár og í fyrsta skipti í 10 ár sem hann klæðist blárri treyju Fram.

Eftir langan og strangan feril þar sem telja má gullpeninga og góðan fjárhag á tíðum þá hefur Ríkharður mátt þola ýmislegt. Hann hefur verið einn af þeim sem hefur þurft að glíma við mikil meiðsli sem hafa sett stórt strik í reikninginn. Ríkharður hefur komist lengra en flestir Íslendingar sem reyna fyrir sér í knattspyrnunni og getur státað af mikillri og ekki síst alþjóðlegri reynslu. Hann hefur verið mikilvægur hlekkur innan íslenska landsliðsins og einnig innan þeirra félaga þar sem hann hefur komið við sögu. Nú bíða hans síðustu ár ferilsins, vonandi án meiðsla en með því mun betri árangri og von allra Framara um betri tíma. Síðast urðu Fram nefnilega Íslandsmeistarar er Ríkharður var í liðinu. Hver veit hvað gerist nú?


Höfundur: Guðni Rúnar Gíslason